Door: Joseph Grenny

Beste Joseph,

Mijn baas is een groot fan van je, maar volgens mij misbruikt hij jouw materiaal. Hij gaat tekeer als een olifant in een porseleinkast, waarna hij zichzelf schouderklopjes geeft omdat hij vindt dat hij zo’n geweldig communicator is.

Stel, ik loop naar hem toe en zeg: “Toen ik mijn mening gaf tijdens de vergadering, viel je me in de rede en maakte je een sarcastische opmerking. Ik kreeg de indruk dat je niet luisterde naar wat ik ervan vond.” Dan zegt hij: “Je moet je afvragen hoe jij de situatie zelf interpreteert. Je kunt ervoor kiezen je niet op te winden. Bekijk de situatie als een kans om te communiceren. Hoe meer je oefent, des te beter het gaat.”

Hoe kan ik hem duidelijk maken dat hij misschien ook eens naar zijn eigen gedrag kan kijken?

Met vriendelijke groet,

Mariët

Beste Mariët,

Je frustratie is heel begrijpelijk. Je baas heeft de oplossing voor zijn eigen probleem binnen handbereik, maar hij vindt dat die op iedereen van toepassing is, behalve op hemzelf. Ik schaam me ook een beetje als ik je vraag lees, want ik betrap mezelf daar ook wel eens op. De meesten van ons vinden het gemakkelijker om een diagnose over een ander te stellen dan naar ons eigen gedrag te kijken. Ik heb wel enkele adviezen voor je.

1. Ga op zoek naar de waarheid

Je richt je nu op jouw ervaring dat hij anderen regels voorschrijft die niet voor hemzelf lijken te gelden. Maar trap niet in de valkuil dat je de boodschap niet accepteert vanwege de persoon die de boodschap overbrengt. Een goede vriend van me zei eens: “Zelfs een hypocriet is nuttig, al was het alleen maar om het slechte voorbeeld te geven.” Je baas daagt je uit om naar je eigen verhalen en emoties te kijken. Als je moreel sterk genoeg wilt staan om hem te vragen naar jouw feedback te luisteren, luister dan eerst naar zijn feedback.

2. Zet vraagtekens bij je eigen perspectief

Kijk eerst eens kritisch naar de kritiek die jij op je baas hebt. Onderzoek of anderen het misschien anders beleven en kijk of je kunt bevestigen of jouw kritiek niet overdreven of egoïstisch is. Misschien vat je dingen persoonlijk op waarover anderen hun schouders ophalen. Let op dat je geen olifant maakt van wat anderen als een mug ervaren. Vraag anderen ook feedback over jezelf, zodat je je eigen stoep kunt schoonvegen voordat je over die van hem begint.

3. Geef feedback

Als je zorgvuldig aan de eerste twee punten hebt gewerkt, ben je klaar om het gesprek aan te gaan. Kijk eerst of hij er ook klaar voor is. Geef aan waarmee je zit, maar benadruk dat je een dialoog wilt houden in plaats van een monoloog. Zeg bijvoorbeeld: “Kunnen we een paar minuten nemen om iets te bespreken waarmee ik zit en waarbij ik ook jouw feedback op prijs stel? Er zijn een paar dingen die me soms dwarszitten. Ik ben me ervan bewust dat ik daar zelf ook een aandeel in kan hebben. Kunnen we een keer een moment afspreken, zodat ik kan zeggen waarmee ik zit en ik ook kan horen hoe jij daar tegenaan kijkt?”

4. Geef hem een reden om naar je te luisteren

Zorg ervoor dat je een gezamenlijk doel beschrijft wanneer je om een gesprek vraagt. Het is niet erg motiverend voor hem om te horen: “Mag ik even een kwartier van je tijd om jou op je fouten te wijzen?” Maak duidelijk dat dit een oprechte gelegenheid voor hem is om te krijgen wat hij belangrijk vindt, terwijl je duidelijk aangeeft dat het voor jou ook belangrijk is. Bijvoorbeeld: “Soms voel ik me ontmoedigd en gedemotiveerd bij onze vergaderingen. Dat wil ik je team niet aandoen. Ik wil me van mijn beste kant laten zien, voor jou en voor onze klanten. Ik wil me voor honderd procent betrokken voelen, zodat jij ziet dat ik een waardevolle bijdrage lever. Daar wil ik graag met je over praten. Kunnen we het daarover hebben?”

5. Kom met feiten in plaats van oordelen

Dat valt soms niet mee. De toon waarop je de vraag stelt, geeft me de indruk dat je een aantal oordelen over je baas velt. Als dat zo is, moet je die zo goed mogelijk proberen uit te schakelen. Anders vinden ze hun weg in jouw toon en woordkeuze. Je moet hem beschouwen als een redelijk, rationeel en fatsoenlijk mens. Zijn zwakheden moet je als menselijk beschouwen, niet als misdadig. Daarmee wil ik niet zeggen dat je ze zomaar moet accepteren. Die zwakke punten mogen echter geen aanleiding voor jou zijn om hem als een schurk te beschouwen in plaats van als een mens. Wanneer je feedback geeft, beschrijf dan feiten en gedragspatronen, in plaats van oordelen en emoties. Zeg bijvoorbeeld niet: “Je misbruikt de Crucial Conversations-vaardigheden om anderen ergens toe te dwingen.” Dat is een oordeel. Zeg in plaats daarvan bijvoorbeeld: “Wanneer ik tijdens een vergadering probeer aan te geven dat ik me zorgen maak over jouw aanpak, wijs je mij op wat ik verkeerd doe. Dat is nu vier keer gebeurd.”

6. Als hij er geen belangstelling voor toont, laat het dan los en neem een beslissing

Ook al kijk je nog zo goed naar je eigen aandeel, maak je het veilig en benoem je de feiten: er zijn altijd mensen die niet willen luisteren. Als hij ondanks jouw inspanningen ongevoelig lijkt te zijn voor feedback, sta je voor een keuze. Je moet accepteren dat hij in de nabije toekomst waarschijnlijk niet zal veranderen. Dan moet je beslissen of jouw kwaliteit van leven zodanig wordt bedreigd dat je aan verandering toe bent, of dat het onbelangrijk genoeg is om ermee te leren leven. Als je de situatie aanvaardt, moet je aanvaarden dat het jouw beslissing is om te blijven. Je moet geen slachtoffer gaan spelen en hem daarvan de schuld geven. Vanaf nu is het jouw keuze om hem te accepteren zoals hij is. Als dat niet gaat, heb je drie mogelijkheden: je blijft en je vindt een manier om zijn zwakheden naast je neer te leggen, je blijft bij het bedrijf maar je vraagt overplaatsing aan, of je verlaat het bedrijf. Sommige mensen zijn het daar niet mee eens en zeggen: “Dat is niet eerlijk! Waarom moet ik me aanpassen aan zijn zwakheden?” Het antwoord is: “Zo zit de wereld nu eenmaal in elkaar.” De enige over wie je controle hebt, ben je zelf. Al het andere gaat over beïnvloeding. Als beïnvloeding niet lukt, heb je alleen de controle over je eigen doen en laten.

Maar ik hoop dat het je wel lukt om je baas te beïnvloeden. Dat is goed voor jou en voor hem. Zo niet, dan hoop ik dat je een manier vindt om vrede te hebben met de situatie.

Met vriendelijke groet,

Joseph